Buổi khám đầu tiên quyết định rất nhiều, và phần lớn giá trị của nó nằm ở thông tin bạn mang tới.
Không có máy nào thay được mô tả chính xác về cơn.
Vì sao mô tả quan trọng đến vậy
- Bác sĩ hầu như không chứng kiến cơn trực tiếp.
- Điện não có thể bình thường giữa các cơn.
- Chụp não cũng có thể hoàn toàn bình thường.
- Nên chẩn đoán chủ yếu dựa vào mô tả lâm sàng.
- Mô tả càng chi tiết thì phân loại càng đúng.
Ghi lại từng cơn theo mẫu
- Ngày giờ xảy ra.
- Bạn đang làm gì lúc đó.
- Có cảm giác báo trước không và là cảm giác gì.
- Cơn bắt đầu từ đâu trên cơ thể.
- Kéo dài bao lâu.
- Sau cơn bao lâu mới bình thường lại.
Những chi tiết hay bị bỏ qua
- Mắt nhìn về hướng nào.
- Đầu quay sang bên nào.
- Một bên tay có giật nhiều hơn không.
- Có cử động lặp lại như nhai, mím môi, xoa tay không.
- Có nói được trong lúc đó không.
- Những chi tiết này giúp định vị vùng não liên quan.
Mang theo người chứng kiến
- Người bệnh nhiều khi không nhớ gì về cơn.
- Người chứng kiến là nguồn thông tin chính.
- Nếu họ không đi được thì nhờ viết ra giấy.
- Hoặc gọi điện cho họ ngay trong buổi khám.
- Đây là phần rất hay bị bỏ sót.
Video là bằng chứng tốt nhất
- Quay sau khi đã bảo đảm an toàn cho người bệnh.
- Quay cả phần bắt đầu nếu kịp.
- Quay cả toàn thân, không chỉ khuôn mặt.
- Nói to giờ bắt đầu vào video.
- Chỉ dùng để đưa bác sĩ xem, không chia sẻ.
Chuẩn bị bệnh sử
- Sinh ra có gì bất thường không.
- Từng sốt cao co giật lúc nhỏ không.
- Từng chấn thương đầu không.
- Từng viêm màng não hoặc viêm não không.
- Có bệnh nền gì khác không.
- Gia đình có ai bị tương tự không.
Danh sách thuốc
- Ghi tên hoạt chất, không chỉ tên biệt dược.
- Kể cả thuốc mua không cần đơn.
- Kể cả thực phẩm chức năng và thuốc nam.
- Một số thuốc có thể làm cơn dễ xảy ra hơn.
- Mang cả vỏ hộp nếu không chắc tên.
Thói quen sinh hoạt
- Bạn ngủ mấy tiếng mỗi đêm.
- Có hay thức khuya không.
- Uống rượu bia thế nào, nói thật.
- Công việc có làm ca đêm không.
- Mức căng thẳng gần đây.
- Những điều này ảnh hưởng trực tiếp tới tần suất cơn.
Điện não đồ
- Ghi hoạt động điện của não qua các điện cực dán trên đầu.
- Không đau, không dùng tia xạ.
- Có thể được yêu cầu thức khuya trước hôm đo.
- Có thể được yêu cầu thở nhanh hoặc nhìn đèn nhấp nháy.
- Gội sạch tóc, không bôi dầu hay keo.
- Hỏi kỹ yêu cầu chuẩn bị khi đặt lịch.
Chụp cộng hưởng từ não
- Tìm bất thường cấu trúc có thể gây cơn.
- Kết quả bình thường vẫn rất thường gặp.
- Khai mọi kim loại và thiết bị cấy trong người.
- Khai nếu bạn sợ không gian kín.
- Xin file gốc mang về để giữ.
Câu hỏi nên đặt
- Dạng động kinh của tôi là gì?
- Kế hoạch điều trị ra sao và bao lâu thì đánh giá lại?
- Tác dụng phụ nào tôi cần để ý?
- Tôi cần tránh những gì trong sinh hoạt?
- Tôi có được lái xe không và theo quy định nào?
- Công việc hiện tại của tôi có cần điều chỉnh gì không?
Câu hỏi cho phụ nữ trong tuổi sinh đẻ
- Thuốc này ảnh hưởng thế nào nếu tôi muốn có con?
- Có tương tác với thuốc tránh thai không?
- Tôi nên chuẩn bị gì trước khi mang thai?
- Hỏi sớm, kể cả khi chưa có kế hoạch.
- Việc lập kế hoạch từ trước rất quan trọng trong bệnh này.
Đừng ngại nói thật
- Về rượu bia, về việc quên thuốc, về thức khuya.
- Giấu thông tin dẫn tới đổi thuốc không cần thiết.
- Bác sĩ không ở đó để phán xét.
- Nhiều trường hợp "kháng thuốc" thật ra là quên uống.
- Nói ra thì giải quyết được.
Trước khi ra về
- Nhắc lại kế hoạch bằng lời của mình.
- Xin đơn thuốc và hướng dẫn bằng giấy.
- Xin kế hoạch xử trí khi lên cơn.
- Hỏi liên hệ ai khi có vấn đề.
- Đặt lịch tái khám ngay.
Bắt đầu nhật ký từ hôm nay
- Ghi mỗi cơn: ngày, giờ, thời lượng, hoàn cảnh.
- Ghi giấc ngủ và việc uống thuốc.
- Ghi tác dụng phụ nếu có.
- Mang đi mỗi lần tái khám.
- Đây là công cụ hữu ích nhất trong cả quá trình điều trị.
Điều cần nhớ
Ba ý:
- Mô tả cơn quan trọng hơn mọi máy móc — mang theo người chứng kiến hoặc lời họ viết.
- Video cơn là bằng chứng tốt nhất, quay sau khi đã bảo đảm an toàn.
- Nói thật về rượu bia, giấc ngủ và việc quên thuốc — giấu thì hại chính mình.
Câu hỏi thường gặp
Tôi nên mang gì khi đi khám lần đầu?
Mang mô tả chi tiết các cơn, video nếu có, danh sách thuốc đang dùng, tiền sử gia đình và nếu được thì mang theo người đã chứng kiến cơn.
Vì sao cần người chứng kiến đi cùng?
Vì nhiều cơn khiến người bệnh không nhớ được gì, nên mô tả của người chứng kiến thường là thông tin chẩn đoán quan trọng nhất.
Quay video cơn có nên không?
Rất nên, sau khi đã bảo đảm an toàn cho người bệnh, vì video giúp bác sĩ phân loại cơn chính xác hơn hẳn so với lời kể.
Tôi nên hỏi bác sĩ những gì?
Hỏi dạng động kinh của bạn là gì, kế hoạch điều trị ra sao, yếu tố nào cần tránh, lái xe và công việc thế nào, và khi nào cần tái khám.