Những hiểu lầm phổ biến khiến người ta xử trí sai

Có một nghịch lý đáng buồn: phần lớn chấn thương khi co giật đến từ người đang cố giúp.

Và những niềm tin gây ra điều đó vẫn được truyền lại qua các thế hệ.

Hiểu lầm: người co giật sẽ nuốt lưỡi

• Không ai nuốt được lưỡi của mình.
• Lưỡi gắn vào sàn miệng.
• Nó không rơi xuống họng được.
• Niềm tin này gây ra gãy răng, rách môi, tổn thương hàm.
• Và cả thương tích cho người đang giúp.
• Cắn vào lưỡi có xảy ra, nhưng vết thương đó tự lành.

Hiểu lầm: phải giữ chặt cho hết giật

• Giữ không làm cơn ngắn lại.
• Cơ đang co rất mạnh, ghì lại có thể gây trật khớp.
• Có trường hợp gãy xương vì bị giữ.
• Người bệnh cũng không kiểm soát được cử động.
• Việc đúng là dọn đồ nguy hiểm, không phải giữ người.

Hiểu lầm: cạo gió, vắt chanh sẽ cắt cơn

• Cơn tự dừng, không phải nhờ những cách đó.
• Vắt chanh vào miệng gây nguy cơ sặc.
• Cạo gió gây tổn thương da và làm mất thời gian.
• Thời gian đó nên dùng để bấm giờ và giữ an toàn.
• Đây là hiểu lầm phổ biến nhất ở Việt Nam.

Hiểu lầm: tạt nước cho tỉnh

• Không làm người bệnh tỉnh lại nhanh hơn.
• Nước có thể vào đường thở.
• Làm người bệnh hoảng khi đang lú lẫn.
• Người bệnh cần thời gian, không cần kích thích.

Hiểu lầm: cho uống nước hoặc thuốc ngay

• Người đang co giật không nuốt được.
• Chất lỏng dễ vào đường thở.
• Sặc vào phổi là biến chứng nặng.
• Chờ tới khi họ tỉnh táo hẳn.
• Áp dụng cả với thuốc hạ sốt ở trẻ.

Hiểu lầm: động kinh lây

• Hoàn toàn không lây.
• Không lây qua tiếp xúc, ăn chung, sinh hoạt chung.
• Niềm tin này khiến người bệnh bị cô lập.
• Trẻ bị xa lánh ở trường.
• Đây là định kiến gây hại nhiều hơn bản thân bệnh.

Hiểu lầm: do bị nhập hoặc bị phạt

• Đây là rối loạn hoạt động điện của não.
• Có nguyên nhân y khoa và có cách điều trị.
• Tin vào cách giải thích siêu nhiên làm người bệnh trì hoãn đi khám.
• Trì hoãn điều trị mới là điều nguy hiểm thật.
• Cũng khiến gia đình tốn tiền vào những thứ vô ích.

Hiểu lầm: là bệnh tâm thần

• Động kinh là bệnh thần kinh, không phải bệnh tâm thần.
• Liên quan tới hoạt động điện của não.
• Không làm giảm trí thông minh.
• Người bệnh học hành và làm việc bình thường.
• Hiểu lầm này gây kỳ thị rất nặng.

Hiểu lầm: không được học hành hay làm việc

• Phần lớn người bệnh học và làm việc bình thường.
• Chỉ một số công việc có yêu cầu an toàn đặc thù.
• Trẻ nên đi học như bạn bè.
• Hạn chế quá mức gây hại nhiều hơn bệnh.

Hiểu lầm: cứ thấy co giật là động kinh

• Nhiều nguyên nhân nhất thời cũng gây cơn.
• Hạ đường huyết, rối loạn điện giải, ngừng rượu.
• Sốt cao ở trẻ nhỏ.
• Xác định đúng nguyên nhân mới xử trí đúng.
• Đó là việc của bác sĩ, không phải của người chứng kiến.

Hiểu lầm: thuốc gia truyền chữa dứt được

• Không có phương pháp nào chữa dứt cho mọi người.
• Sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể chứa thành phần không khai báo.
• Lời khuyên bỏ thuốc đang dùng là nguy hiểm.
• Bỏ thuốc đột ngột có thể gây cơn nặng.
• Bàn với bác sĩ trước khi dùng bất cứ thứ gì mới.

Hiểu lầm: hết cơn rồi thì bỏ thuốc được

• Không còn cơn là dấu hiệu thuốc đang hiệu quả.
• Không phải dấu hiệu đã khỏi.
• Bỏ thuốc là nguyên nhân tái phát phổ biến nhất.
• Muốn ngừng thì phải có kế hoạch của bác sĩ.

Cách nói lại với người thân

• Đừng tranh luận lúc đang xảy ra cơn.
• Nói trước, lúc mọi người bình tĩnh.
• Dùng bản hướng dẫn của bác sĩ thay vì lời mình.
• Nhờ bác sĩ giải thích trực tiếp nếu cần.
• Kiên nhẫn, vì đây là niềm tin truyền nhiều đời.

Hiểu lầm: phải đưa đi viện ngay bằng mọi giá

• Bế xốc người đang co giật chạy đi là nguy hiểm.
• Họ có thể rơi hoặc va đập thêm.
• Việc đúng là giữ an toàn tại chỗ và gọi cấp cứu.
• Chỉ di chuyển nếu họ đang ở chỗ thật sự nguy hiểm.
• Xe cấp cứu tới nơi thì xử trí tốt hơn là chở vội.

Lan toả thông tin đúng

• Chia sẻ bản hướng dẫn với người xung quanh.
• Dạy con cái cách xử trí đúng.
• Góp ý nhẹ nhàng khi thấy ai làm sai.
• Mỗi người biết đúng là một người bệnh được giúp đúng.

Điều cần nhớ

Ba ý:

1. Không ai nuốt được lưỡi — nhét đồ vào miệng chỉ gây thêm chấn thương.
2. Cạo gió và vắt chanh không cắt được cơn, chỉ làm mất thời gian quý.
3. Động kinh không lây và không phải bệnh tâm thần — định kiến hại hơn bản thân bệnh.

Câu hỏi thường gặp