Phần lớn người bệnh kiểm soát được cơn bằng thuốc.
Nhưng có một nhóm không, và với nhóm này thì điều quan trọng nhất là biết rằng vẫn còn nhiều hướng.
Khi nào gọi là khó kiểm soát
- Đã thử hai loại thuốc phù hợp, với liều đủ.
- Đã dùng đủ thời gian đánh giá.
- Mà cơn vẫn tiếp diễn.
- Lúc đó cần đánh giá lại toàn diện.
- Không phải chỉ thêm thuốc thứ ba rồi thứ tư.
Việc đầu tiên: chẩn đoán có đúng không
- Một số tình trạng khác bị nhầm với động kinh.
- Ngất, rối loạn nhịp tim, rối loạn giấc ngủ.
- Cơn không do động kinh nhưng trông rất giống.
- Nếu chẩn đoán sai thì thuốc không thể hiệu quả.
- Đánh giá lại là bước đúng, không phải bước lùi.
Việc thứ hai: có dùng thuốc đều không
- Đây là nguyên nhân phổ biến nhất của "kháng thuốc".
- Quên liều, uống không đúng giờ, ngừng vì tác dụng phụ.
- Nói thật với bác sĩ, không ai phán xét bạn.
- Có nhiều cách hỗ trợ việc dùng thuốc đều.
- Giải quyết điều này trước khi đổi phác đồ.
Việc thứ ba: yếu tố kích hoạt
- Thiếu ngủ kéo dài.
- Rượu bia.
- Căng thẳng.
- Một số thuốc khác đang dùng.
- Nhật ký cơn giúp nhận ra các yếu tố này.
- Đôi khi xử lý chúng là đủ.
Giá trị của nhật ký cơn
- Cho thấy tần suất thật, không dựa vào trí nhớ.
- Cho thấy quy luật theo thời gian.
- Cho thấy liên hệ với giấc ngủ và thuốc.
- Giúp đánh giá thuốc mới có hiệu quả không.
- Mang đi mỗi lần tái khám.
Chuyển tới trung tâm chuyên sâu
- Đây là bước quan trọng và hay bị trì hoãn.
- Trung tâm chuyên sâu có phương tiện đánh giá kỹ hơn.
- Có đội ngũ nhiều chuyên khoa cùng xem một ca.
- Hỏi bác sĩ khi nào nên chuyển.
- Chuyển sớm cho kết quả tốt hơn chuyển muộn.
Theo dõi video điện não
- Người bệnh nằm viện vài ngày, được ghi hình và ghi điện não liên tục.
- Mục đích là ghi được cơn thật.
- Giúp xác định cơn xuất phát từ vùng nào.
- Cũng giúp phân biệt với các tình trạng khác.
- Hỏi kỹ quy trình và thời gian nằm viện.
Phẫu thuật động kinh
- Dành cho người mà cơn xuất phát từ một vùng xác định được.
- Và vùng đó có thể can thiệp an toàn.
- Việc đánh giá trước mổ rất kỹ lưỡng.
- Kết quả có thể rất tốt ở người được chọn đúng.
- Hỏi tỷ lệ thành công với trường hợp giống bạn.
- Hỏi rủi ro cụ thể và thời gian hồi phục.
Chế độ ăn đặc biệt
- Có những chế độ ăn được dùng như một phần điều trị.
- Hay dùng cho trẻ ở một số dạng động kinh.
- Phải thực hiện dưới giám sát y tế và dinh dưỡng.
- Không phải là ăn kiêng tự làm theo hướng dẫn trên mạng.
- Cần theo dõi chặt vì có tác dụng phụ.
Thiết bị kích thích thần kinh
- Có các thiết bị cấy ghép giúp giảm tần suất cơn.
- Không phải cách chữa khỏi mà là cách giảm bớt.
- Chỉ định do trung tâm chuyên sâu đánh giá.
- Hỏi kỳ vọng thực tế là gì.
- Hỏi ảnh hưởng tới việc chụp cộng hưởng từ sau này.
Thử nghiệm lâm sàng
- Có thể là một lựa chọn ở một số trường hợp.
- Hỏi nghiên cứu so sánh cái gì.
- Hỏi nếu từ chối thì điều gì thay đổi.
- Hỏi cần theo dõi thêm những gì.
- Tham gia là tự nguyện.
Xin ý kiến thứ hai
- Hoàn toàn hợp lý với bệnh khó kiểm soát.
- Mang toàn bộ hồ sơ: nhật ký cơn, điện não, phim chụp.
- Mang danh sách thuốc đã dùng và kết quả từng loại.
- Ghi rõ câu hỏi bạn muốn được trả lời.
- Bác sĩ tốt thường ủng hộ việc này.
Ghi lại lịch sử điều trị
- Từng loại thuốc đã dùng.
- Dùng trong bao lâu, tới liều nào.
- Hiệu quả ra sao.
- Vì sao ngừng.
- Bảng này rất giá trị khi gặp bác sĩ mới.
Đừng bỏ cuộc
- Nhiều người mất vài năm mới tìm được phác đồ phù hợp.
- Có người kiểm soát được sau khi chuyển trung tâm chuyên sâu.
- Có người cải thiện nhiều dù chưa hết hẳn cơn.
- Giảm tần suất cũng là một kết quả có ý nghĩa.
- Nói với bác sĩ nếu bạn thấy nản, đó là điều rất thường.
Cảnh giác với lời hứa chữa dứt
- Người bệnh khó kiểm soát là mục tiêu của nhiều lời quảng cáo.
- Cẩn thận với thuốc gia truyền không rõ nguồn gốc.
- Cẩn thận với lời khuyên bỏ thuốc đang dùng.
- Bỏ thuốc đột ngột có thể gây cơn nặng.
- Bàn với bác sĩ trước khi thay đổi bất cứ điều gì.
Điều cần nhớ
Ba ý:
- Kiểm tra chẩn đoán và việc dùng thuốc đều trước khi kết luận là kháng thuốc.
- Chuyển tới trung tâm chuyên sâu sớm cho kết quả tốt hơn chuyển muộn.
- Còn nhiều hướng ngoài thuốc — phẫu thuật, chế độ ăn có giám sát, thiết bị kích thích.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu thì gọi là khó kiểm soát bằng thuốc?
Thường khi đã thử hai loại thuốc phù hợp với liều đủ mà cơn vẫn tiếp diễn, và lúc đó bác sĩ sẽ xem xét đánh giá lại toàn diện.
Việc đầu tiên cần làm khi thuốc không hiệu quả là gì?
Xem lại chẩn đoán có đúng không và kiểm tra việc dùng thuốc có đều không, vì hai điều này giải thích được phần lớn trường hợp tưởng là kháng thuốc.
Phẫu thuật động kinh dành cho ai?
Cho một số người bệnh mà cơn xuất phát từ một vùng não xác định được và có thể can thiệp an toàn; việc đánh giá rất kỹ và do trung tâm chuyên sâu thực hiện.
Có phương án nào ngoài thuốc và phẫu thuật không?
Có, gồm các chế độ ăn đặc biệt dưới giám sát y tế và các thiết bị kích thích thần kinh; bác sĩ chuyên khoa sẽ tư vấn phương án phù hợp với bạn.