Đây là phần quan trọng nhất trong điều trị động kinh, và cũng là phần dễ hiểu sai nhất.
Hiểu đúng mục tiêu ngay từ đầu giúp bạn kiên trì được với điều trị lâu dài.
Thuốc làm gì
- Giảm khả năng não phát tín hiệu điện bất thường đồng loạt.
- Mỗi nhóm thuốc tác động theo cơ chế khác nhau.
- Mục tiêu là nâng ngưỡng gây cơn.
- Không tác động vào nguyên nhân gốc của bệnh.
- Vì thế gọi là kiểm soát chứ không phải chữa dứt.
Nhưng kiểm soát tốt là kết quả rất có ý nghĩa
- Nhiều người hết cơn hoàn toàn khi dùng thuốc phù hợp.
- Sống, học, làm việc bình thường.
- Một số ngừng được thuốc sau nhiều năm không cơn.
- Một số dạng ở trẻ tự hết khi lớn.
- Đừng đánh đồng "không chữa dứt" với "vô vọng".
Mục tiêu điều trị
- Hết cơn hoặc giảm cơn nhiều nhất có thể.
- Với ít tác dụng phụ nhất có thể.
- Với phác đồ đơn giản nhất có thể.
- Ba mục tiêu này phải cân bằng với nhau.
- Bàn với bác sĩ điều nào quan trọng nhất với bạn.
Vì sao thường bắt đầu bằng một loại
- Đánh giá được rõ hiệu quả của chính loại đó.
- Đánh giá được rõ tác dụng phụ thuộc về loại nào.
- Ít nguy cơ tương tác hơn.
- Đơn giản hơn cho người bệnh.
- Chỉ khi chưa đủ mới cân nhắc phối hợp.
Vì sao bắt đầu bằng liều thấp
- Để cơ thể thích nghi dần.
- Giảm tác dụng phụ lúc đầu.
- Tìm mức thấp nhất mà vẫn hiệu quả.
- Vì thế giai đoạn đầu có thể chưa kiểm soát ngay.
- Kiên nhẫn trong giai đoạn dò liều là cần thiết.
Chọn thuốc dựa vào gì
- Dạng động kinh và kiểu cơn của bạn.
- Tuổi và giới.
- Các bệnh khác bạn đang có.
- Các thuốc khác bạn đang dùng.
- Kế hoạch có con nếu bạn là nữ trong tuổi sinh đẻ.
- Đây là lý do không thể áp dụng đơn thuốc của người khác.
Đơn thuốc là của riêng bạn
- Không dùng thuốc của người khác dù cùng bệnh.
- Không cho người khác dùng thuốc của mình.
- Loại và liều phù hợp khác nhau ở từng người.
- Cùng một chẩn đoán vẫn có thể cần thuốc khác nhau.
- Mọi thay đổi phải qua bác sĩ.
Đánh giá hiệu quả cần thời gian
- Cần dùng đủ lâu ở liều phù hợp.
- Nếu cơn thưa thì càng cần theo dõi lâu hơn.
- Nhật ký cơn là công cụ đánh giá chính.
- Hỏi bác sĩ mốc thời gian đánh giá.
- Đừng kết luận thuốc không hiệu quả quá sớm.
Nếu loại đầu chưa hiệu quả
- Đây là tình huống thường gặp, không phải thất bại.
- Bác sĩ có thể tăng liều trước khi đổi thuốc.
- Hoặc chuyển sang loại khác.
- Việc chuyển thường làm từ từ, chồng lấn hai thuốc một thời gian.
- Không tự ngừng loại cũ khi bắt đầu loại mới.
Câu hỏi nên đặt khi được kê thuốc
- Thuốc này tên hoạt chất là gì?
- Uống vào lúc nào và có cần kèm bữa ăn không?
- Tác dụng phụ thường gặp là gì?
- Dấu hiệu nào phải báo ngay?
- Nếu quên một liều thì làm gì?
- Bao giờ đánh giá lại?
Hỏi dược sĩ khi lấy thuốc
- Dược sĩ là nguồn thông tin rất hữu ích và miễn phí.
- Hỏi cách bảo quản.
- Hỏi tương tác với các thuốc khác bạn dùng.
- Hỏi có nên tránh thực phẩm nào không.
- Mang toàn bộ danh sách thuốc ra hỏi.
Xét nghiệm theo dõi
- Một số thuốc cần xét nghiệm máu định kỳ.
- Có thể kiểm tra chức năng gan, công thức máu.
- Một số trường hợp cần đo nồng độ thuốc trong máu.
- Hỏi bác sĩ bạn cần làm gì và bao lâu một lần.
- Đừng bỏ các mốc xét nghiệm này.
Điều trị lâu dài
- Thường tính bằng năm chứ không phải tháng.
- Đây là điều nên biết từ đầu.
- Hỏi bác sĩ dự kiến thời gian điều trị.
- Hỏi điều kiện nào thì xem xét ngừng.
- Kế hoạch rõ ràng giúp bạn kiên trì hơn.
Kỳ vọng thực tế
- Không phải ai cũng hết cơn hoàn toàn.
- Giảm tần suất và mức độ cũng là kết quả có ý nghĩa.
- Có thể mất thời gian mới tìm được phác đồ phù hợp.
- Nói với bác sĩ nếu bạn thấy nản.
- Còn nhiều hướng nếu phác đồ hiện tại chưa đủ.
Cảnh giác với lời hứa chữa dứt
- Không có thuốc gia truyền nào chữa dứt động kinh.
- Lời khuyên bỏ thuốc để chữa cách khác là nguy hiểm.
- Bỏ thuốc đột ngột có thể gây cơn nặng.
- Sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể chứa thành phần không khai báo.
- Bàn với bác sĩ trước khi dùng bất cứ thứ gì mới.
Điều cần nhớ
Ba ý:
- Thuốc kiểm soát cơn chứ không chữa dứt — nhưng kiểm soát tốt là kết quả rất có ý nghĩa.
- Đơn thuốc là của riêng bạn; không dùng thuốc của người khác dù cùng bệnh.
- Hỏi bác sĩ mốc đánh giá và đừng kết luận thuốc không hiệu quả quá sớm.
Câu hỏi thường gặp
Thuốc chống động kinh có chữa khỏi bệnh không?
Thuốc giúp kiểm soát cơn chứ không chữa dứt nguyên nhân. Nhưng nhiều người hết cơn hoàn toàn khi dùng thuốc phù hợp, và một số ngừng được thuốc sau nhiều năm không cơn.
Vì sao bác sĩ bắt đầu bằng liều thấp rồi tăng dần?
Để cơ thể thích nghi và giảm tác dụng phụ, đồng thời tìm ra mức thấp nhất mà vẫn kiểm soát được cơn cho riêng bạn.
Vì sao thường dùng một loại thuốc trước?
Vì dùng một loại giúp đánh giá rõ hiệu quả và tác dụng phụ, đồng thời giảm nguy cơ tương tác; chỉ khi chưa đủ mới cân nhắc phối hợp.
Bao lâu mới biết thuốc có hiệu quả?
Cần thời gian đủ dài với liều phù hợp, và điều đó khác nhau tuỳ thuốc và tuỳ tần suất cơn của bạn, nên hãy hỏi bác sĩ mốc đánh giá cụ thể.