Sau cơn, việc quan trọng nhất không phải là điều trị cơn giật.
Mà là tìm xem vì sao trẻ sốt, vì đó mới là thứ cần xử lý.
Vì sao lần đầu luôn phải khám
- Để tìm nguyên nhân gây sốt.
- Để loại trừ nhiễm trùng ở não và màng não.
- Để phân loại cơn đơn thuần hay phức tạp.
- Để cha mẹ được hướng dẫn cho lần sau.
- Kể cả khi trẻ đã tỉnh lại hoàn toàn.
Mang gì đi khám
- Ghi chép về cơn: giờ bắt đầu, thời lượng, biểu hiện.
- Nhiệt độ đo được và giờ đo.
- Thuốc đã cho trẻ dùng và giờ dùng.
- Sổ khám bệnh và sổ tiêm chủng.
- Trẻ ốm gì mấy ngày trước.
- Video nếu quay được.
Bác sĩ sẽ hỏi gì
- Cơn bắt đầu thế nào và ở đâu trên người.
- Kéo dài bao lâu.
- Có giật một bên nhiều hơn không.
- Sau cơn trẻ bao lâu mới tỉnh.
- Trẻ có yếu một bên sau cơn không.
- Gia đình có ai từng bị tương tự không.
Vì sao mô tả của bạn quan trọng
- Bác sĩ hầu như không chứng kiến cơn.
- Mô tả của cha mẹ là bằng chứng chính.
- Chi tiết nhỏ có thể thay đổi cách phân loại.
- Ghi ra giấy ngay khi còn nhớ, đừng dựa vào trí nhớ sau vài giờ.
- Video còn tốt hơn mọi lời kể.
Bác sĩ khám những gì
- Tìm ổ nhiễm trùng gây sốt: tai, họng, phổi, đường tiểu.
- Khám thần kinh.
- Kiểm tra dấu hiệu màng não.
- Kiểm tra mức độ tỉnh táo.
- Xem có phát ban bất thường không.
Xét nghiệm nào thường không cần
- Chụp não thường không cần cho cơn đơn thuần điển hình.
- Điện não đồ cũng thường không cần trong trường hợp này.
- Xét nghiệm máu chỉ làm khi có lý do tìm nguyên nhân sốt.
- Làm thừa không giúp trẻ mà chỉ thêm căng thẳng.
- Hỏi bác sĩ vì sao làm hoặc vì sao không làm.
Khi nào bác sĩ sẽ làm thêm
- Trẻ rất nhỏ.
- Cơn thuộc dạng phức tạp.
- Trẻ li bì hoặc có dấu hiệu thần kinh bất thường.
- Nghi nhiễm trùng màng não.
- Không tìm được nguyên nhân gây sốt.
- Trẻ có bệnh nền hoặc chậm phát triển.
Về chọc dịch não tuỷ
- Là thủ thuật lấy một ít dịch quanh tuỷ sống để xét nghiệm.
- Dùng để loại trừ nhiễm trùng màng não.
- Không làm thường quy cho mọi trẻ.
- Chỉ định khi có nghi ngờ lâm sàng.
- Hỏi bác sĩ vì sao cần và có rủi ro gì.
- Nếu được chỉ định thì đừng trì hoãn, vì chẩn đoán sớm rất quan trọng.
Câu hỏi nên đặt cho bác sĩ
- Cơn của con tôi là dạng đơn thuần hay phức tạp?
- Nguyên nhân gây sốt là gì?
- Khả năng tái phát của con tôi thế nào?
- Lần sau tôi phải làm gì?
- Dấu hiệu nào thì phải đưa đi cấp cứu ngay?
- Con tôi có cần tái khám không và khi nào?
Xin kế hoạch viết ra giấy
- Lúc căng thẳng không ai nhớ lời dặn.
- Xin bác sĩ ghi các bước xử trí ra giấy.
- Ghi rõ mốc gọi cấp cứu.
- Ghi rõ cách hạ sốt phù hợp với con bạn.
- Dán bản đó ở tủ lạnh và gửi một bản cho người trông trẻ.
Về thuốc chống động kinh
- Đa số trẻ sốt cao co giật không cần dùng lâu dài.
- Lợi ích thường không vượt tác dụng phụ ở nhóm này.
- Một số ít trường hợp đặc biệt mới được cân nhắc.
- Đó là quyết định của bác sĩ chuyên khoa.
- Đừng xin thuốc phòng ngừa chỉ vì lo lắng.
Theo dõi tại nhà sau đó
- Trẻ mệt và ngủ nhiều trong một hai ngày là bình thường.
- Theo dõi trẻ có ăn uống và chơi lại được không.
- Theo dõi nhiệt độ và các dấu hiệu nguy hiểm.
- Đưa đi khám lại nếu trẻ xấu đi.
- Đừng ngại quay lại nếu bạn thấy khác thường.
Ghi nhật ký nếu trẻ hay bị lại
- Ngày giờ mỗi cơn.
- Thời lượng và biểu hiện.
- Nhiệt độ lúc đó.
- Trẻ đang ốm gì.
- Mang nhật ký đi mỗi lần tái khám.
- Quy luật hiện ra sau vài lần ghi.
Tái khám khi nào
- Hỏi bác sĩ có cần hẹn lại không.
- Hỏi có cần gặp bác sĩ chuyên khoa thần kinh nhi không.
- Nếu được hẹn thì đặt lịch ngay chứ đừng để về nhà rồi tính.
- Ghi vào lịch điện thoại.
- Mang nhật ký cơn đi mỗi lần tái khám.
Cho trẻ đi học và đi chơi bình thường
- Trẻ sốt cao co giật vẫn sinh hoạt bình thường.
- Không cần kiêng vận động.
- Chỉ cần báo nhà trường biết cách xử trí.
- Bảo bọc quá mức ảnh hưởng tới trẻ nhiều hơn là bệnh.
- Nhắc cẩn thận khi tắm và khi ở gần nước.
Điều cần nhớ
Ba ý:
- Bác sĩ tìm nguyên nhân gây sốt, đó mới là thứ cần xử lý.
- Cơn đơn thuần điển hình thường không cần chụp não hay đo điện não.
- Xin kế hoạch xử trí viết ra giấy và dán ở nơi cả nhà nhìn thấy.
Câu hỏi thường gặp
Bác sĩ sẽ làm gì trong buổi khám?
Hỏi kỹ về cơn, khám toàn diện để tìm nguyên nhân gây sốt và đánh giá xem đây là cơn đơn thuần hay phức tạp, rồi quyết định có cần xét nghiệm thêm hay không.
Con tôi có cần chụp não không?
Với cơn đơn thuần điển hình thì thường không cần. Bác sĩ chỉ định khi cơn phức tạp, khi khám có dấu hiệu bất thường, hoặc khi có lý do cụ thể khác.
Khi nào cần chọc dịch não tuỷ?
Khi bác sĩ nghi ngờ nhiễm trùng ở màng não, thường ở trẻ rất nhỏ hoặc khi có dấu hiệu như li bì, cổ cứng, nôn nhiều; đây là quyết định lâm sàng chứ không làm thường quy.
Tôi nên mang gì đi khám?
Mang ghi chép về cơn, nhiệt độ đo được, sổ khám bệnh và tiêm chủng, danh sách thuốc đã dùng và video nếu có quay được.