Co giật không phải lúc nào cũng là động kinh

Thấy ai đó co giật, nhiều người kết luận ngay là động kinh.

Nhưng não có thể phản ứng bằng một cơn giật trước rất nhiều tình huống khác nhau.

Hai nhóm khác nhau

• Cơn do một nguyên nhân cấp tính, nhất thời.
• Cơn do xu hướng tái phát của chính não, tức động kinh.
• Hướng xử trí hai nhóm hoàn toàn khác nhau.
• Nhóm đầu: xử lý nguyên nhân thì hết.
• Nhóm sau: cần điều trị lâu dài.

Hạ đường huyết

• Là nguyên nhân cấp cứu cần nghĩ tới đầu tiên.
• Hay gặp ở người đái tháo đường đang điều trị.
• Có thể có báo trước: vã mồ hôi, run, đói cồn cào, lú lẫn.
• Xử trí đúng thì hồi phục nhanh.
• Luôn khai nếu người bệnh có đái tháo đường.
• Bỏ bữa hoặc dùng thuốc không đúng là hoàn cảnh hay gặp.

Rối loạn điện giải

• Mất cân bằng muối và khoáng trong máu.
• Hay gặp sau tiêu chảy nôn nhiều.
• Cũng gặp ở người dùng thuốc lợi tiểu.
• Cũng gặp khi uống quá nhiều nước trong thời gian ngắn.
• Xét nghiệm máu xác định được và điều chỉnh được.

Ngừng rượu đột ngột

• Ở người uống nhiều lâu ngày, ngừng đột ngột có thể gây cơn.
• Thường xảy ra trong vài ngày đầu sau khi ngừng.
• Đây là tình huống cần theo dõi y tế.
• Người muốn cai rượu nên bàn với bác sĩ trước.
• Tự cai đột ngột ở người nghiện nặng là nguy hiểm.

Ngừng đột ngột một số thuốc

• Một số thuốc an thần, thuốc ngủ nếu ngừng đột ngột có thể gây cơn.
• Cũng như chính thuốc chống động kinh.
• Vì thế không bao giờ tự ngừng thuốc.
• Muốn ngừng thì phải giảm dần theo kế hoạch của bác sĩ.
• Nói với bác sĩ nếu bạn gặp khó khăn khi dùng thuốc.

Ngộ độc

• Nhiều chất có thể gây cơn khi quá liều.
• Thuốc của người lớn là nguồn hay gặp ở trẻ nhỏ.
• Một số hoá chất trong nhà và ngoài vườn.
• Một số chất gây nghiện.
• Mang vỏ hộp nghi ngờ đi cấp cứu.
• Không cố gây nôn.

Nhiễm trùng ở não và màng não

• Đây là nguyên nhân nghiêm trọng cần loại trừ sớm.
• Dấu hiệu kèm theo: sốt, cổ cứng, li bì, nôn nhiều, đau đầu dữ dội.
• Có thể có phát ban không mất khi ấn.
• Điều trị sớm thay đổi kết quả rất nhiều.
• Không chờ đợi khi có các dấu hiệu này.

Chấn thương đầu

• Cơn có thể xảy ra ngay sau chấn thương.
• Cũng có thể xuất hiện muộn nhiều tháng sau.
• Khai rõ tiền sử chấn thương đầu dù đã lâu.
• Người dùng thuốc chống đông cần cảnh giác hơn.
• Chảy máu trong sọ có thể biểu hiện bằng cơn giật.

Đột quỵ

• Cơn có thể xảy ra trong giai đoạn cấp của đột quỵ.
• Cũng có thể xuất hiện sau đó nhiều tháng như di chứng.
• Đây là nguyên nhân quan trọng ở người cao tuổi.
• Yếu nửa người, nói khó kèm theo là dấu hiệu gợi ý.
• Gọi cấp cứu, không chờ.

Khối choán chỗ trong não

• Cơn mới xuất hiện ở người lớn tuổi cần được đánh giá kỹ.
• Đau đầu tăng dần, nôn buổi sáng là dấu hiệu cần chú ý.
• Thay đổi tính cách hoặc yếu dần một bên cũng vậy.
• Chụp não giúp xác định.
• Đừng bỏ qua cơn đầu tiên ở người lớn tuổi.

Sốt cao ở trẻ nhỏ

• Sốt cao co giật là nhóm riêng, hay gặp ở trẻ dưới năm tuổi.
• Phần lớn lành tính và tự hết khi trẻ lớn.
• Nhưng lần đầu vẫn phải khám để tìm nguyên nhân gây sốt.
• Và để loại trừ nhiễm trùng ở não.

Thiếu ngủ nặng

• Thức trắng nhiều đêm có thể hạ ngưỡng gây cơn.
• Hay gặp ở sinh viên mùa thi, người làm ca đêm.
• Kết hợp với rượu bia thì nguy cơ cao hơn.
• Khai rõ hoàn cảnh trước cơn.
• Đây là yếu tố hoàn toàn phòng được.

Ngất bị nhầm với co giật

• Ngất có thể kèm vài cử động giật ngắn.
• Ngất thường có báo trước: hoa mắt, vã mồ hôi, buồn nôn.
• Ngất thường tỉnh lại nhanh khi nằm xuống.
• Ít lú lẫn kéo dài sau đó.
• Phân biệt là việc của bác sĩ, nhưng mô tả của bạn giúp rất nhiều.

Rối loạn nhịp tim

• Tim ngừng bơm máu lên não trong thời gian ngắn cũng gây cơn.
• Đây là nguyên nhân nguy hiểm dễ bị bỏ sót.
• Khai nếu trong gia đình có người đột tử trẻ tuổi.
• Khai nếu cơn xảy ra khi đang gắng sức.
• Bác sĩ có thể kiểm tra tim khi cần.

Vì sao mô tả hoàn cảnh lại quan trọng

• Trước cơn người bệnh đang làm gì.
• Có bỏ bữa, có thức trắng, có uống rượu không.
• Có đang sốt hoặc ốm không.
• Có dùng thuốc gì mới không.
• Những chi tiết này thường chỉ ra nguyên nhân.

Sau một cơn duy nhất

• Không phải ai cũng cần dùng thuốc lâu dài.
• Bác sĩ cân nhắc nguyên nhân và nguy cơ tái phát.
• Hỏi rõ lý do của quyết định.
• Hỏi cần theo dõi gì trong thời gian tới.
• Hỏi dấu hiệu nào thì phải quay lại.

Điều cần nhớ

Ba ý:

1. Nhiều cơn có nguyên nhân nhất thời — xử lý nguyên nhân thì hết, không cần thuốc lâu dài.
2. Kể rõ hoàn cảnh trước cơn — bỏ bữa, thức trắng, rượu bia, thuốc mới đều là manh mối.
3. Cơn đầu tiên ở người lớn tuổi luôn cần đánh giá kỹ.

Câu hỏi thường gặp