Cơn không do động kinh: khi não khoẻ nhưng cơ thể vẫn giật

Có một nhóm người bệnh có cơn trông y hệt động kinh, dùng thuốc nhiều năm mà không đỡ.

Vì nguyên nhân nằm ở chỗ khác, và thuốc chống động kinh không thể giải quyết được.

Đây là gì

• Những cơn trông giống co giật hoặc mất ý thức.
• Nhưng không kèm hoạt động điện bất thường của não.
• Cơ chế liên quan tới cách não xử lý căng thẳng và cảm xúc.
• Là một chẩn đoán y khoa thật, có tên và có cách điều trị.
• Không phải là "không có bệnh gì".

Điều quan trọng nhất cần hiểu

• Người bệnh không giả vờ.
• Không cố ý tạo ra cơn.
• Không kiểm soát được nó.
• Cơn là có thật, chỉ là nguyên nhân khác.
• Cho rằng người bệnh giả vờ vừa sai vừa gây tổn thương.

Vì sao hay bị chẩn đoán nhầm

• Cơn trông rất giống động kinh.
• Người chứng kiến mô tả giống nhau.
• Điện não giữa các cơn có thể bình thường ở cả hai tình trạng.
• Nên nhiều người dùng thuốc nhiều năm mà không đỡ.
• Chẩn đoán muộn là chuyện rất thường.

Một số đặc điểm gợi ý

• Cơn kéo dài bất thường.
• Cử động không theo nhịp đều đặn.
• Mắt nhắm chặt trong cơn.
• Cơn dao động lên xuống rồi lại tiếp.
• Không đáp ứng với thuốc chống động kinh.
• Nhưng không đặc điểm nào đủ để kết luận một mình.

Chẩn đoán bằng cách nào

• Cách tin cậy nhất là theo dõi video điện não.
• Người bệnh nằm viện vài ngày, được ghi hình và ghi điện não liên tục.
• Mục tiêu là ghi được một cơn thật.
• Nếu cơn xảy ra mà điện não bình thường thì đó là manh mối chính.
• Đây là lý do việc chuyển tới trung tâm chuyên sâu rất quan trọng.

Nghe chẩn đoán này thế nào

• Nhiều người thấy nhẹ nhõm vì cuối cùng có lời giải.
• Nhiều người thấy bị xúc phạm vì tưởng bị nói là giả vờ.
• Cả hai phản ứng đều dễ hiểu.
• Hãy hỏi bác sĩ giải thích kỹ cho tới khi bạn hiểu.
• Hỏi rõ điều này có nghĩa gì và hướng điều trị ra sao.

Tin tốt

• Có cách điều trị hiệu quả.
• Nhiều người cải thiện rõ sau khi được chẩn đoán đúng.
• Một số hết hẳn cơn.
• Chẩn đoán đúng là bước quan trọng nhất.
• Chẩn đoán càng sớm thì kết quả càng tốt.

Điều trị là gì

• Chủ yếu là các liệu pháp tâm lý phù hợp.
• Học nhận ra dấu hiệu báo trước.
• Học kỹ thuật xử trí khi cơn sắp tới.
• Xử lý các yếu tố căng thẳng nền.
• Cần đội ngũ phối hợp thần kinh và tâm lý.

Về việc ngừng thuốc chống động kinh

• Nếu chẩn đoán đã rõ thì thuốc thường không cần thiết.
• Nhưng việc ngừng phải do bác sĩ lên kế hoạch.
• Ngừng đột ngột có rủi ro.
• Một số người có cả hai loại cơn cùng lúc.
• Đừng tự ngừng dù đã nghe chẩn đoán này.

Có thể có cả hai

• Một số người vừa có động kinh vừa có cơn không do động kinh.
• Điều này làm việc chẩn đoán khó hơn.
• Cần phân biệt được hai loại cơn của chính mình.
• Ghi nhật ký riêng cho từng loại nếu bác sĩ hướng dẫn.
• Kế hoạch xử trí cũng cần phân biệt.

Yếu tố nền thường gặp

• Căng thẳng kéo dài.
• Trải nghiệm sang chấn trong quá khứ.
• Lo âu và trầm cảm.
• Nhưng không phải ai cũng có yếu tố rõ ràng.
• Không tìm ra yếu tố không có nghĩa là chẩn đoán sai.

Nói với gia đình thế nào

• Đây là phần khó, vì gia đình dễ hiểu nhầm là giả vờ.
• Nhờ bác sĩ giải thích trực tiếp với gia đình.
• Nhấn mạnh cơn là có thật và không kiểm soát được.
• Nhấn mạnh đây là chẩn đoán y khoa có điều trị.
• Xin tài liệu giải thích bằng văn bản nếu có.

Xử trí khi có cơn

• Giữ an toàn, dọn đồ nguy hiểm.
• Giữ bình tĩnh, không hoảng.
• Bác sĩ có thể hướng dẫn cách tiếp cận riêng.
• Không phải lúc nào cũng cần gọi cấp cứu.
• Hỏi bác sĩ viết kế hoạch xử trí riêng cho bạn.

Đừng để bị bỏ rơi giữa hai chuyên khoa

• Đây là rủi ro thật của chẩn đoán này.
• Thần kinh nói không phải việc của mình.
• Tâm lý nói cần thần kinh theo dõi.
• Hỏi rõ ai là người chịu trách nhiệm chính.
• Đừng ngại yêu cầu được chuyển tiếp rõ ràng.

Kiên nhẫn với quá trình

• Cải thiện thường diễn ra dần dần.
• Có lúc tốt lên rồi lại có đợt xấu đi.
• Đó là diễn biến bình thường, không phải thất bại.
• Ghi lại tiến triển để thấy được đường dài.
• Nói với bác sĩ nếu bạn thấy nản.

Điều cần nhớ

Ba ý:

1. Người bệnh không giả vờ — cơn là có thật và không kiểm soát được.
2. Chẩn đoán đúng là bước quan trọng nhất, thường cần theo dõi video điện não.
3. Đừng tự ngừng thuốc dù đã nghe chẩn đoán này; việc ngừng phải có kế hoạch.

Câu hỏi thường gặp