Co giật ở nơi công cộng: xử trí khi bạn là người lạ

Trên xe buýt, trong siêu thị, giữa vỉa hè — một người đột nhiên ngã xuống và co giật.

Bạn không quen họ, không biết bệnh sử, nhưng vẫn giúp được rất nhiều.

Bốn việc đầu tiên

• Nhìn đồng hồ, ghi nhớ giờ bắt đầu.
• Dọn đồ vật nguy hiểm quanh họ.
• Nhờ một người cụ thể gọi cấp cứu.
• Ở lại bên cạnh.

Vì sao phải chỉ đích danh người gọi cấp cứu

• Nói "ai đó gọi cấp cứu đi" thì thường không ai gọi.
• Mọi người đều tưởng người khác đã gọi.
• Chỉ vào một người và nói rõ: anh gọi cấp cứu giúp tôi.
• Nhờ họ báo lại khi đã gọi xong.
• Đây là kỹ thuật đơn giản mà rất hiệu quả.

Giao việc cho người xung quanh

• Một người gọi cấp cứu.
• Một người ra đón xe cấp cứu và dẫn đường.
• Một người giữ lối đi thông thoáng.
• Một người tìm áo khoác để kê đầu.
• Có việc cụ thể thì họ hữu ích thay vì đứng nhìn.

Dọn chỗ chứ đừng giữ người

• Đẩy ghế, vali, bàn ra xa.
• Đưa đồ nóng và đồ sắc ra khỏi tầm.
• Kê vật mềm dưới đầu.
• Không giữ tay chân, không nhét gì vào miệng.
• Chỉ di chuyển người bệnh nếu họ đang ở chỗ thật sự nguy hiểm.

Chỗ nguy hiểm là chỗ nào

• Sát mép sân ga hoặc lề đường có xe chạy.
• Trên cầu thang.
• Cạnh bếp lửa hoặc nước sôi.
• Trong hoặc gần nước.
• Những trường hợp này mới cần kéo họ ra, càng nhẹ nhàng càng tốt.

Nếu co giật xảy ra dưới nước

• Đây là tình huống khẩn cấp thật sự.
• Giữ đầu họ trên mặt nước.
• Đưa lên bờ ngay khi có thể.
• Gọi cấp cứu dù cơn đã dừng.
• Nguy cơ sặc nước là có thật kể cả khi họ trông ổn.

Nếu xảy ra trên xe đang chạy

• Báo tài xế dừng ở chỗ an toàn.
• Đừng cố bế người bệnh xuống khi xe đang chạy.
• Dọn chỗ trong khoang xe.
• Nhờ tài xế gọi cấp cứu.
• Giữ bình tĩnh giúp cả xe bình tĩnh.

Giữ phẩm giá cho họ

• Đây là điều bị bỏ quên nhiều nhất.
• Mời người hiếu kỳ giãn ra.
• Nói rõ: xin mọi người lùi lại cho thoáng.
• Che chắn nếu họ tiểu không tự chủ.
• Đề nghị người khác không quay phim.
• Tỉnh dậy thấy điện thoại chĩa vào mình là trải nghiệm rất tệ.

Khi cơn dừng

• Lăn họ nằm nghiêng.
• Lau miệng nhẹ nếu có dịch.
• Đắp áo khoác nếu trời lạnh.
• Ở lại cạnh và chờ.
• Đừng cho uống nước ngay.

Khi họ bắt đầu tỉnh

• Nói tên mình và nói bạn đang giúp.
• Cho biết họ đang ở đâu.
• Nói ngắn gọn chuyện vừa xảy ra.
• Nói chậm, lặp lại nếu cần.
• Đừng dồn dập hỏi hay bắt họ đứng lên ngay.

Tìm thông tin y tế

• Xem cổ tay hoặc cổ có vòng hay thẻ y tế không.
• Xem ví có thẻ thông tin y tế không.
• Điện thoại nhiều máy có mục thông tin y tế xem được khi đang khoá.
• Chỉ tìm những chỗ đó, đừng lục hết đồ đạc.
• Giao lại toàn bộ đồ cho họ khi tỉnh.

Nếu họ nói không cần cấp cứu

• Nhiều người động kinh biết rõ cơn của mình.
• Họ có quyền từ chối đi viện nếu đã tỉnh táo hoàn toàn.
• Nhưng vẫn nên hỏi có ai đưa họ về không.
• Đừng để họ tự lái xe hoặc đi một mình khi còn choáng.
• Nếu có chấn thương thì khuyên họ đi khám.

Vẫn nên gọi cấp cứu khi

• Cơn kéo dài quá năm phút.
• Cơn thứ hai nối tiếp.
• Họ không tỉnh lại.
• Có chấn thương đầu hoặc chảy máu.
• Bạn không biết đây có phải cơn quen thuộc của họ không.

Nói gì với tổng đài cấp cứu

• Địa chỉ chính xác, càng cụ thể càng tốt.
• Người bệnh đang co giật, bắt đầu lúc mấy giờ.
• Họ có thở không, có tỉnh không.
• Có chấn thương gì không.
• Nghe và làm theo hướng dẫn của tổng đài.
• Đừng cúp máy khi chưa được bảo.

Sau khi xong việc

• Bạn có thể thấy run tay, tim đập nhanh.
• Đó là phản ứng bình thường.
• Ngồi nghỉ một lát trước khi đi tiếp.
• Bạn đã làm một việc thật sự có ích.

Điều cần nhớ

Ba ý:

1. Chỉ đích danh một người gọi cấp cứu, đừng nói chung chung.
2. Giữ phẩm giá cho họ — giãn đám đông, che chắn, không cho quay phim.
3. Đừng để họ tự đi một mình ngay sau cơn, kể cả khi họ nói đã ổn.

Câu hỏi thường gặp