Thấy con mình co giật là một trong những khoảnh khắc đáng sợ nhất của làm cha mẹ.
Nhưng nếu biết trước phải làm gì thì vài phút đó sẽ trôi qua an toàn hơn nhiều.
Ba việc đầu tiên
- Đặt trẻ nằm xuống nền phẳng, chỗ rộng.
- Nghiêng đầu và người trẻ sang một bên.
- Nhìn đồng hồ, ghi giờ bắt đầu.
- Ba việc này làm ngay, đồng thời nếu được.
Dọn chỗ quanh trẻ
- Đưa đồ chơi cứng, đồ sắc ra xa.
- Đưa chăn gối dày ra khỏi mặt trẻ.
- Nới lỏng quần áo ở cổ.
- Không đặt trẻ lên giường cao vì trẻ có thể lăn ngã.
- Nền nhà trải chăn mỏng là an toàn nhất.
Những việc tuyệt đối không làm
- Không nhét ngón tay, thìa hay bất cứ gì vào miệng trẻ.
- Không giữ chặt tay chân trẻ.
- Không cạo gió, không vắt chanh, không nặn.
- Không tạt nước lạnh.
- Không cho uống nước hay thuốc khi đang co giật.
- Không bế xốc trẻ chạy đi khi cơn còn đang diễn ra.
Vì sao không được cho uống gì
- Trẻ đang co giật không nuốt được.
- Chất lỏng dễ đi vào đường thở.
- Sặc vào phổi là biến chứng nặng.
- Chờ trẻ tỉnh hẳn rồi mới cho uống.
- Điều này áp dụng cả với thuốc hạ sốt.
Vì sao không cạo gió, vắt chanh
- Không có cách nào trong số đó cắt được cơn.
- Cơn tự dừng, không phải nhờ những việc đó.
- Vắt chanh vào miệng gây nguy cơ sặc.
- Cạo gió gây tổn thương da và làm chậm việc quan trọng.
- Thời gian đó nên dùng để bấm giờ và giữ trẻ an toàn.
Theo dõi trong lúc cơn diễn ra
- Nhìn xem cơn bắt đầu từ đâu.
- Toàn thân hay chỉ một bên.
- Mắt nhìn về hướng nào.
- Môi có tím không và tím bao lâu.
- Quay video nếu có người khác giúp giữ an toàn.
Khi cơn dừng
- Giữ trẻ nằm nghiêng.
- Lau miệng nếu có dịch hoặc chất nôn.
- Đắp mỏng, đừng ủ nhiều lớp.
- Ở cạnh trẻ, nói nhẹ nhàng.
- Trẻ thường ngủ thiếp đi sau cơn, đó là bình thường.
Sau khi trẻ tỉnh
- Trẻ có thể quấy, mệt, ngủ nhiều.
- Cho uống nước từng ngụm nhỏ khi trẻ tỉnh hẳn.
- Đo nhiệt độ.
- Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về cách hạ sốt phù hợp với tuổi và cân nặng của trẻ.
- Không tự tăng liều thuốc hạ sốt vì sợ trẻ giật lại.
Khi nào gọi cấp cứu ngay
- Cơn kéo dài quá năm phút.
- Cơn thứ hai xảy ra ngay sau cơn đầu.
- Trẻ không tỉnh lại sau khi cơn dừng.
- Trẻ khó thở hoặc tím kéo dài.
- Trẻ dưới sáu tháng tuổi.
- Kèm nôn nhiều, cổ cứng, phát ban lạ.
- Trẻ vừa bị chấn thương đầu.
- Đây là cơn đầu tiên của trẻ.
Cơn đầu tiên luôn cần khám
- Dù trẻ đã tỉnh lại hoàn toàn bình thường.
- Bác sĩ cần tìm nguyên nhân.
- Cần loại trừ nhiễm trùng nặng.
- Cần đánh giá có phải sốt cao co giật đơn thuần không.
- Mang theo ghi chép và video nếu có.
Mang gì đi khám
- Sổ tiêm chủng và sổ khám bệnh.
- Ghi chép về cơn: giờ bắt đầu, thời lượng, biểu hiện.
- Nhiệt độ đo được.
- Thuốc trẻ đang dùng.
- Video nếu quay được.
- Trẻ có ốm gì mấy ngày trước không.
Bố mẹ cũng cần được chăm
- Run tay, khóc, hoảng sau đó là bình thường.
- Rất nhiều cha mẹ nghĩ con sắp chết trong lúc đó.
- Nói ra với bác sĩ nếu bạn thấy ám ảnh kéo dài.
- Biết phải làm gì lần sau giúp giảm lo rất nhiều.
- Xin bác sĩ viết kế hoạch xử trí ra giấy.
Anh chị em trong nhà
- Trẻ lớn hơn có thể rất sợ khi chứng kiến.
- Giải thích bằng lời đơn giản rằng em sẽ ổn.
- Dạy trẻ lớn biết gọi người lớn thay vì tự xử lý.
- Đừng để trẻ nghĩ mình có lỗi.
- Hỏi xem trẻ có điều gì lo lắng muốn hỏi không.
Chuẩn bị cho lần sau
- Dán số cấp cứu ở nơi dễ thấy.
- Ghi sẵn cân nặng và thuốc của trẻ.
- Dạy người trông trẻ biết phải làm gì.
- Bảo đảm ông bà hiểu là không cạo gió, không vắt chanh.
- In kế hoạch xử trí và dán ở tủ lạnh.
Nếu trẻ hay bị lại
- Ghi nhật ký từng cơn: ngày giờ, thời lượng, nhiệt độ, hoàn cảnh.
- Mang nhật ký đi mỗi lần tái khám.
- Hỏi bác sĩ có kế hoạch xử trí riêng cho trẻ không.
- Hỏi dấu hiệu nào là khác thường so với các cơn trước.
- Biết rõ quy luật giúp cả nhà bớt căng thẳng.
Nói với nhà trường
- Báo cho giáo viên và y tế trường.
- Đưa bản hướng dẫn xử trí.
- Ghi rõ khi nào gọi cấp cứu và khi nào gọi cho bạn.
- Cập nhật số điện thoại liên lạc.
- Điều này giúp trẻ được đi học bình thường.
Điều cần nhớ
Ba ý:
- Nằm nghiêng, dọn chỗ, bấm giờ — ba việc làm ngay.
- Không cạo gió, không vắt chanh, không cho uống gì khi đang co giật.
- Cơn đầu tiên luôn cần được khám, kể cả khi trẻ đã tỉnh hẳn.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ đang co giật, tôi nên làm gì đầu tiên?
Đặt trẻ nằm xuống chỗ an toàn, nghiêng đầu sang một bên, dọn đồ nguy hiểm xung quanh và nhìn đồng hồ ghi giờ bắt đầu.
Có nên cạo gió, vắt chanh hay nặn cho trẻ không?
Không. Những cách này không cắt được cơn, làm mất thời gian quý và có thể gây tổn thương hoặc sặc.
Khi nào phải đưa trẻ đi cấp cứu ngay?
Khi cơn quá năm phút, cơn thứ hai nối tiếp, trẻ không tỉnh lại, trẻ khó thở hoặc tím kéo dài, trẻ dưới sáu tháng tuổi, hoặc kèm nôn nhiều và cổ cứng.
Có nên cho trẻ uống thuốc hạ sốt khi đang co giật không?
Không cho trẻ uống bất cứ thứ gì khi đang co giật vì nguy cơ sặc; chờ cơn dừng và trẻ tỉnh, rồi hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về cách hạ sốt phù hợp.