Chấn thương đầu và nguy cơ co giật về sau

Chấn thương sọ não là một trong những nguyên nhân phòng được của động kinh.

Và ở một đất nước đi xe máy nhiều như Việt Nam, đây là chủ đề rất thực tế.

Mức độ chấn thương quyết định nguy cơ

• Va đập nhẹ, không mất ý thức: nguy cơ rất thấp.
• Chấn thương có mất ý thức kéo dài: nguy cơ cao hơn.
• Có chảy máu trong sọ hoặc vỡ xương sọ: nguy cơ cao hơn nữa.
• Có mảnh xương hoặc dị vật xuyên vào: nguy cơ cao nhất.
• Phần lớn va đập đầu thông thường không dẫn tới động kinh.

Hai thời điểm cơn có thể xuất hiện

• Sớm: trong những ngày đầu sau chấn thương.
• Muộn: nhiều tháng tới nhiều năm sau.
• Cơn sớm không tự động nghĩa là sẽ thành động kinh.
• Cơn muộn thì khả năng tái phát cao hơn.
• Vì thế phải khai tiền sử chấn thương dù đã lâu.

Khai tiền sử chấn thương thế nào

• Xảy ra khi nào, bao nhiêu năm trước.
• Cơ chế: ngã, tai nạn giao thông, va đập.
• Có mất ý thức không và bao lâu.
• Có phải nằm viện không.
• Có phẫu thuật không.
• Có phim chụp cũ không.

Sau va đập đầu: dấu hiệu cần đi khám ngay

• Mất ý thức dù chỉ vài giây.
• Nôn nhiều lần.
• Đau đầu dữ dội hoặc tăng dần.
• Lơ mơ, khó đánh thức.
• Yếu tay chân, nói khó, nhìn đôi.
• Co giật.
• Chảy dịch trong hoặc máu từ mũi, tai.
• Đồng tử hai bên không đều.

Nhóm cần cảnh giác hơn

• Người dùng thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu.
• Người cao tuổi.
• Người có bệnh máu.
• Người uống rượu nhiều.
• Những nhóm này nên đi khám kể cả khi va đập có vẻ nhẹ.

Chảy máu có thể xuất hiện muộn

• Không phải mọi chảy máu đều thấy ngay.
• Có dạng tiến triển chậm trong nhiều tuần.
• Biểu hiện là lú lẫn tăng dần, đau đầu, yếu một bên.
• Người nhà thường nhận ra trước người bệnh.
• Khai lại tiền sử va đập khi đi khám.

Theo dõi ở nhà sau khi khám

• Xin danh sách dấu hiệu cảnh báo cụ thể.
• Nên có người ở cùng trong những giờ đầu.
• Đánh thức kiểm tra theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Không uống rượu bia.
• Hỏi khi nào được chơi thể thao trở lại.

Chấn động não

• Có thể không thấy gì trên phim chụp.
• Nhưng triệu chứng là có thật.
• Đau đầu, chóng mặt, khó tập trung, mệt kéo dài.
• Cần nghỉ ngơi và quay lại hoạt động dần dần.
• Đừng bỏ qua vì "phim không thấy gì".

Quay lại thể thao sau chấn thương đầu

• Không quay lại khi còn triệu chứng.
• Va đập thứ hai khi chưa hồi phục là nguy hiểm.
• Hỏi bác sĩ tiêu chí cụ thể để trở lại.
• Quay lại theo từng bước tăng dần.
• Điều này đặc biệt quan trọng với trẻ và thanh thiếu niên.

Phòng ngừa: giao thông

• Đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn, cài quai đúng.
• Mũ phải vừa đầu, không lỏng lẻo.
• Thay mũ sau khi đã va đập mạnh.
• Trẻ em cũng phải đội mũ vừa cỡ.
• Không lái xe khi đã uống rượu.
• Thắt dây an toàn khi đi ô tô.

Phòng ngừa: ngã ở người cao tuổi

• Ngã là nguyên nhân chấn thương đầu hàng đầu ở nhóm tuổi này.
• Tập sức mạnh và thăng bằng giúp giảm ngã rõ rệt.
• Rà soát thuốc, vì một số thuốc làm tăng nguy cơ ngã.
• Kiểm tra thị lực định kỳ.
• Dọn đồ vướng, thêm đèn, lắp tay vịn.

Phòng ngừa: trẻ em

• Mũ bảo hiểm khi đạp xe và chơi thể thao va chạm.
• Chắn cầu thang cho trẻ nhỏ.
• Không để trẻ nhỏ một mình trên bàn thay tã hoặc giường cao.
• Cửa sổ có chắn an toàn.
• Giám sát khi trẻ chơi ở khu vui chơi.

Về việc dùng thuốc phòng ngừa

• Sau chấn thương nặng, bác sĩ có thể cân nhắc dùng thuốc một thời gian.
• Đây là quyết định chuyên khoa dựa trên từng trường hợp.
• Không tự xin thuốc phòng ngừa vì lo lắng.
• Hỏi rõ dùng trong bao lâu và vì sao.
• Hỏi khi nào đánh giá lại.

Nếu bạn từng chấn thương đầu nặng

• Ghi nhớ và khai với mọi bác sĩ bạn gặp.
• Giữ hồ sơ và phim chụp lần đó.
• Báo ngay nếu xuất hiện cơn giật hoặc cảm giác lạ bất thường.
• Chú ý hơn tới giấc ngủ và rượu bia.
• Đi khám sớm thay vì chờ xem có tái diễn không.

Điều cần nhớ

Ba ý:

1. Mức độ chấn thương quyết định nguy cơ — phần lớn va đập nhẹ không dẫn tới động kinh.
2. Người dùng thuốc chống đông nên đi khám kể cả sau va đập nhẹ, vì chảy máu có thể muộn.
3. Đội mũ bảo hiểm đúng cách và phòng ngã ở người cao tuổi là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất.

Câu hỏi thường gặp