Trạng thái động kinh: khi cơn không chịu dừng

Phần lớn cơn co giật tự dừng và không gây tổn thương lâu dài.

Nhưng có một tình huống khác hẳn, và biết phân biệt nó có thể cứu một mạng người.

Trạng thái động kinh là gì

• Là cơn kéo dài bất thường, không tự dừng.
• Hoặc các cơn nối tiếp nhau.
• Mà giữa các cơn người bệnh không tỉnh lại.
• Đây là tình huống cấp cứu thật sự.
• Cần xử trí y tế càng sớm càng tốt.

Vì sao mốc năm phút

• Phần lớn cơn tự dừng trong vòng hai phút.
• Quá năm phút thì khả năng tự dừng giảm nhiều.
• Càng kéo dài càng khó cắt.
• Vì thế năm phút là mốc để hành động, không phải mốc để chờ thêm.
• Đây là lý do phải bấm giờ ngay từ đầu.

Người chứng kiến luôn ước lượng sai

• Cơn hai phút có cảm giác như mười phút.
• Sợ hãi làm thời gian như dài ra.
• Vì vậy phải nhìn đồng hồ chứ đừng đếm nhẩm.
• Ghi cả giờ bắt đầu và giờ kết thúc.
• Con số chính xác giúp đội cấp cứu quyết định.

Cơn nối tiếp cũng nguy hiểm

• Không phải chỉ một cơn dài mới đáng lo.
• Nhiều cơn ngắn liên tiếp cũng vậy.
• Điều quan trọng là giữa các cơn có tỉnh lại không.
• Không tỉnh lại giữa các cơn là dấu hiệu nguy hiểm.
• Gọi cấp cứu ngay.

Dạng không giật cũng có

• Có trạng thái động kinh mà không giật rõ.
• Người bệnh lú lẫn kéo dài, không đáp ứng bình thường.
• Có thể chỉ giật nhẹ ở mắt hoặc mặt.
• Dạng này rất dễ bị bỏ sót.
• Ai lú lẫn kéo dài sau cơn đều cần được khám.

Vì sao nguy hiểm

• Hoạt động điện kéo dài gây căng thẳng cho não.
• Cơ hoạt động liên tục làm rối loạn chuyển hoá.
• Hô hấp bị ảnh hưởng.
• Nhiệt độ cơ thể có thể tăng.
• Càng chậm can thiệp thì nguy cơ càng cao.

Làm gì trong lúc chờ cấp cứu

• Tiếp tục dọn chỗ an toàn.
• Kê vật mềm dưới đầu.
• Không nhét gì vào miệng, không giữ tay chân.
• Theo dõi hơi thở.
• Ghi lại mốc thời gian.
• Giữ điện thoại mở để tổng đài hướng dẫn.

Nếu có kế hoạch cấp cứu của bác sĩ

• Một số người bệnh được bác sĩ kê thuốc cắt cơn dùng tại nhà.
• Kèm theo hướng dẫn cụ thể bằng văn bản.
• Chỉ làm theo đúng kế hoạch đó.
• Ghi lại đã dùng lúc mấy giờ để báo đội cấp cứu.
• Vẫn gọi cấp cứu dù đã dùng thuốc.

Tuyệt đối không tự dùng thuốc

• Không dùng thuốc của người khác.
• Không tự mua thuốc cắt cơn.
• Không cho uống bất cứ thứ gì khi đang co giật.
• Chỉ dùng khi có đơn và hướng dẫn riêng cho người đó.
• Liều lượng và cách dùng do bác sĩ quyết định, không hỏi trên mạng.

Nói gì với tổng đài

• Địa chỉ chính xác trước tiên.
• Người bệnh đang co giật liên tục từ lúc mấy giờ.
• Có tỉnh lại giữa các cơn không.
• Có tiền sử động kinh không.
• Đang dùng thuốc gì.
• Có chấn thương hay bệnh gì khác không.

Chuẩn bị cho đội cấp cứu tới

• Mở sẵn cửa, bật đèn lối đi.
• Nhờ người ra đón ngoài đường.
• Chuẩn bị danh sách thuốc người bệnh đang dùng.
• Chuẩn bị giấy tờ tuỳ thân.
• Nhốt vật nuôi vào phòng khác.

Ở trẻ em

• Mốc thời gian và nguyên tắc xử trí tương tự.
• Nhưng trẻ nhỏ cần ngưỡng gọi cấp cứu thấp hơn.
• Trẻ dưới sáu tháng tuổi cần đưa đi ngay.
• Kèm sốt cao, nôn nhiều hoặc cổ cứng thì cũng vậy.
• Đừng chờ đủ năm phút mới gọi nếu bạn đã thấy bất thường.

Yếu tố thường gây ra tình huống này

• Bỏ thuốc chống động kinh đột ngột.
• Nhiễm trùng nặng.
• Rối loạn chuyển hoá.
• Chấn thương đầu.
• Ngừng rượu đột ngột ở người uống nhiều.
• Bỏ thuốc là nguyên nhân phổ biến và phòng được.

Vì sao không được tự bỏ thuốc

• Ngừng đột ngột có thể kích hoạt cơn nặng.
• Kể cả khi bạn đã lâu không lên cơn.
• Muốn giảm hoặc ngừng thì phải có kế hoạch của bác sĩ.
• Giảm dần theo hướng dẫn là an toàn, tự ngừng thì không.
• Nói với bác sĩ nếu bạn gặp khó khăn khi dùng thuốc.

Sau khi qua khỏi

• Cần nằm viện theo dõi.
• Cần tìm nguyên nhân gây ra đợt này.
• Cần xem lại phác đồ điều trị.
• Hỏi bác sĩ làm gì để giảm nguy cơ tái diễn.
• Hỏi có nên có kế hoạch cấp cứu tại nhà không.

Điều cần nhớ

Ba ý:

1. Quá năm phút là mốc để gọi cấp cứu, không phải mốc để chờ thêm.
2. Cơn nối tiếp mà không tỉnh lại giữa các cơn cũng nguy hiểm như một cơn dài.
3. Bỏ thuốc đột ngột là nguyên nhân phổ biến và hoàn toàn phòng được.

Câu hỏi thường gặp